انسان در تلاش برای نائل آمدن به بهترین نتایج در هر حوزه ای واثر گرفتن از محتواهای فکری وعملی همیشه درصدد برتری جوی و حقیقت طلبی در فضای وجودی خود بوده است، حال در پشت این انگیزه درست از تجربیات شخصی یا فضای مهارتی ویادگیری که در صدد رصد حقیقت طلبی به باورها و پرداختن به مسایل پیرامون صاحب یک نوع سبک فکری خاص میشود و تلقی وتعبیر خود را از واقعیات موجود ارائه میدهد و نگرشهای خود را به مشابه یک لایه ی محافظتی و ایمن برای آن بخش از وجودش که هویت یافتگی میطلبد تداعی کرده و در ضمن این باور پروری آن فضای خالی چیستی و چگونگی را با آن سطح از اطلاعات وآگاهی موجود مملو میکند و تمام ماجرای خودشیفتگی ذهنی و سوگیری و ماندن در فضای ساخته شده ی فعلی تفکری در هر ساحتی، از همین جا آغاز میشود
انواعی از سوگیری وجود دارد، لکن بر اساس تعریف در این مقاله، ما به آن نوع از سوگیری اشاره میکنیم که جهت آن اصرار و پافشاری بر درستی موضع خود و رد کردن نظریات ودیدگاههای مختلف بدون بررسی وعمیق شدن در جریان فکری دیگری میباشد

تفاوت سوگیری با مخالفت ورزیدن

بدون شک کمال و رشد فردی در ضمن ابراز موافقت ومخالفت و چالش وفرصت برای بررسی دقیق مسائل وموارد میباشد و مخالفت کردن آغاز روبرو شدن با ابعادهای دیگر قضایا میباشد پس لزوما مخالفت ورزی بمعنای ناسازگاری و تعصب نمیباشد و میتواند حتی به نقطه ی آغاز تغییر در باورهای فردی منجر شود و برای صحت سنجی و فهم از اعتبار یک موضوع نقطه نظرهای مخالف همانند نورافکنی زوایای پنهان آن موضوع را در جهت صحت وسقم تا میزان زیادی آشکار میکند و این فرصتی برای دیدن نقطه نظرهای دیگر و بررسی وشاید تجدید نظر تفکری منجر شود
ولکن سوگیری تصمیم بر تعصب ورزی ومخالفت شدید بدون در نظر گرفتن وبررسی کردن درست یا غلط میباشد
که در هیچ صورتی شخص تمایل به قبول کردن هیچ منطق، گزاره، استدلال، منبع، ندارد و پافشاری صرفا در جهت رد وبی اعتبار ساختن موضوعات وموضعهای دیگرست

چرا سوگیری میکنیم؟

سوگیری کردن میتواند دلایلهای متفاوت ومتنوعی داشته باشد، بطور مثال از منظر روانشناسی و روانکاوی یک مکانیسم دفاعی جهت جبران افراطی باشد که شخص از طریق برتری جوی و پافشاری مصرانه بنحوی از ناتوانی ها و ضعفهایش فرار و در پی استحکام و نشان دادن نمایش اقتدار باشد
زیرا بخش آسیب دیده او در پی عزت نفس تخریب شده یا شکل نگرفته، از طریق خودشیفتگی و خودباوری کاذب در صدد جبران باشد
حال به چند مورد از دلیلهای سوگیری در قالب کلی اشاره خواهیم کرد

♦ ترس از دست دادن منافعی که احتمالا از باور و موضوع جدید حاصل شود، منفعت طلبی
♦ ترس وچیره شدن فضای شکست غرور و آن منه دانا که به دیگران نشان داده ام
♦ خودشیفتگی و کمالگرایی
♦ تعصب های شکل گرفته دیرین بر اساس، قومیت، جغرافی، فرهنگ، و…که میتوانند بصورت ناخودآگاه شخص را در مقابل هر اظهار نظر جدیدی برافروخته و ناسازگار در گارد دفاعی قرار دهد
♦ سوگیری بر اساس آمار واعداد وارقام موافقین
♦ سوگیری بر اساس تله مغالطات و خطاهای شناختی قوی که شخص را در جایگاه باور پذیری بی چون وچرا قرار داده است
♦ ترسهای پنهان،مانند تغییر موضع برابرست با شکستن پرستیژ شخصی و قضاوت مردم و از بین رفتن محبوبیت
که میتوان دلایلهای بسیار زیاد دیگری را نیز ذکر کرد تا چرایی سوگیری کردن را در افراد وشخصیتها را تا حدود زیادی درک کرد

انواع سوگیری

سوگیری کردن به دو دسته تقسیم میشود

♦ سوگیری عمدی یا آگاهانه

♦ سوگیری ناآگاهانه

در سوگیری دسته اول شخص از موضع ضعف واشتباه خود آگاه میباشد و میداند که دیگری درست میگوید لکن بعلت غرض، خودمحوری یا حالات احساسی و هر دلیلی سعی بر نپذیرفتن خواهد کرد ولی اندرون خود متوجه وآگاه بر بطلان عقیده ونگرش خود میباشد ولی در دسته دوم، شخص کاملا اطمینان خاطر دارد که در جانب درستی قرار گرفته است و غیر از طرز باور وتفکر او هر چیزی اشتباه محض میباشد

که برای درک بهتر این قضیه توجه شما خواننده گرامی را به شعر زیبا وپر مفهوم پایین جلب میکنم

آنکس که بداند و بخواهد که بداند ♥ خود را به بلندای سعادت برساند

آنکس که بداند و بداند که بداند ♥ اسب شرف از گنبد گردون بجهاند

آنکس که بداند و نداند که بداند ♥ با کوزه ی آب است ولی تشنه بماند

آنکس که نداند و بداند که نداند ♥ لنگان خرک خویش به مقصد برساند

آنکس که نداند و بخواهد که بداند ♥ جان و تن خود را ز جهالت برهاند

آنکس که نداند و نداند که نداند ♥ در جهل مرکب ابدالدهر بماند

آنکس که نداند و نخواهد که بداند ♥ حیف است چنین جانوری زنده بماند

سوگیری در هر حالت وفرم آن موجب ایست فکری و معدوم ساختن امکان باورها و رشدها وفرصتها و فهمیدنها خواهد شد و شک و گمان و اجازه نو اندیشیدن بخود باعث فراست و ساختن بنای بلوغ در تعقل و ساحت تفکر میباشد، جای که انتخاب تفکرات و تصمیمات دیگر صرف انطباق آنها با نوع زندگی ما نمیباشد

دلایلها و بررسی ها برای سوگیری کردن 

تصور بر این میباشد چون حقیقت از زبان وکلامه شخص دیگریست، پس حقیقت مال او میباشد و این مال او، مال من، مال آنها و تفکیکهای ذهنی که در آن تعارضات بین فردی به مشابه یک الگوی ثابت ذهنی تعیین کننده میشوند تا سوگیر کلام چه کسی را بپذیرد و زاویه وگارد دفاعی خود را بدون هیچگونه استدلال ومنطقی نسبت به چه کسانی حفظ نماید و به گونه ای انتخاب گزینشی افراد بر اساس نوع مخاطب یا گوینده ، و باور خطای پنهان که اگر بپذیرم،پس باور او را قبول کرده ام در صورتی که حقیقت طالب دارد لکن در انحصار واختراع هیچ شخصی نمیباشد
پس مانند یک خطا مانع از ورود جریان روشن بینی میشود و ارتباط ما بین ورودی آگاهی و فرد را قطع میکند،زیرا اساسا نگاه به شخص و فضا بیرونی خواهد شد و منظر حقیقت جویی به چلنجی مبدل خواهد شد، که در آن فایق آمدن و چیره شدن اهمیتش بیشتر از موضوع ومحتوای قابل گفتگو میباشد

دوستان و مخاطبان گرامی در این مقاله سعی بر آن شده که موضوع سوگیری را از لحاظ حالتهای خلقی، احساسی، نوع افکار شخص سوگیر مورد بررسی وتوضیح قرار بدهیم، زیرا میتوان همین موضوع را از زاویه ها ومکاتب و انواع شیوه ها مورد بحث قرار داد، و بحث پیرامون سوگیری در افراد به اندازه ای قابل اهمیت میباشد که راحت میتوان گفت نمیتوان در حوزه ان ال پی وباورها و سازندگی جلو رفت تا با آن بخش مخالف و ناسازگار وجودی خود آشنا نشویم و آن را خنثی نکنیم، زیرا سوگیری از مهمترین عوامل ومانعهای ارتباطی میباشد، که افکار را محدود ساخته، قائل به تفکیک افراد ومنع ارتباط شعوری با دیگر موجودات خواهد شد و یک رابطه کاملا یکطرفانه را در وجود ما نسبت به همه چیز بوجود می آورد
و علت قطع شدن ارتباط فکری بمعنای گیرنده نبودن در ایده های جدید را مقوله توهم دانایی دانست که در همین سایت نیز مقاله ای تحت این عنوان برای شما عزیزان قرار داده ایم، که چگونه این توهم باعث ایجاد سوگیر شدن در زمینه های مختلفی خواهد شد

راههای خروج از سوگیری، تعصبات، مخالفت وناسازگاری 

♦ سکوت و اظهار نظر نکردن
بعنوان یک تمرین قدرتمند و کاربردی میتوانید یک مدت، در نقش شنونده حاضر باشید وسعی کنید بدون تحلیل وقضاوت و تفسیر، فقط کلام مخاطب را بشنوید، زیرا در عادت قبلی شخص سوگیر گوش میداد تا جواب دهد و برتری وبطلان شخص را به اثبات برساند
از طریق اظهار نظر نکردن، وگوش دادن بخشهای از ذهن بصورت وسوسه و بیقراری شما رو ترغیب به حرف زدن میکنند
بطور مثال: این قسمت رو اشتباه گفت، همین یک مورد رو بزار بگم دیگه ساکت میشم!

♦ کاش میتونستم الان حرف بزنم یک سوال ازش بپرسم که متوجه اشتباه خود شود!

♦ من جواب اینو نمیدم و گوش میدهم، شاید الان فکر بکنه معلوماتش از من بیشتره و من تسلیم شدم!

♦ الان من چیزی نگم، اینا فکر میکنند این از من بیشتر میدونه! و ذهن شرطی شده از این قبیل افکار برای شروع همان عادت قبلی استفاده میکند و این آغاز مرحله هوشیاری وتسلط بر خود میباشد

♦ جدی نبودن، ارتباط با شوخی و خنده وبیرون آمدن از فضا تند و سنگین و جدی بودن

♦ برخلاف همیشه که با ژست فیلسوفانه و نگاههای نافذ و بیان تیز و سریع و بمباران ادله ها شروع میکردید، گفتگو با شخص مقابلتان را با کمال احترام و خنده و راحتی جلو ببرید، انگار که دوستی و رابطه واحترام متقابل برای شما از بحث و مناظره و دور همی فعلی اهمیتش بیشتر میباشد، واصراری برای حرف من درسته یا صحبت شما وجود ندارد، وبه نظرات ودیدگاههای مقابل جواب بدنی مانند تکان دادن سر هنگام صحبت کردن، تأیید کردن، شوخی های ملایم بصورتی که شخص مقابل آن را مسخره بازی قلمداد نکند به آرامی بپردازید تا فضا رو از خشکی وسنگینی و چلنجی خارج سازید و هر بار یادآور شوید این یک گفتگوی دوستانه میباشد تا جو حاکم بر رقابتی ومسابقاتی بودن گفتگو را خنثی سازید

♦ در صورتی که سوالی یا توضیحی پیرامون بحث مورد نظر از شما خواسته شد، سعی کنید اهمیت و جالب بودن حرفهای مخاطب را یادآوری کرده و از او بابت نقطه نظراتش تشکر کنید و گفتگو را به شکلی جلو ببرید که در حال نفی واثبات شخص نباشد، بلکه با تواضع از موضعهای فکری خودتان سخن بگویید و در ضمن یادآور شوید که در قبال سخنان شما باید اندیشید تا سوگیری و میل به شکست وعطش سرکوب کردن به عادت گفتگو بدون تعصب وپافشاری در وجود شما تبدیل شود

♦ پاره ای از اوقات حتی بعضی از گزارها و سخنان مخاطب خود را که کاملا با آن مخالف هستید را موافقت کنید و آن را بپذیرید تا وجود وذهن شما به آرامی متوجه این مسئله شود که هیچ اتفاقی نخواهد افتاد بلکه برعکس تصورات شما، مخاطب شما از گفتگوی با شما لذت خواهد برد وهمین کار باعث این میشود که سخنان شما را نیز جدی بگیرند و بپذیرند
و این دقیقا همان هنگامیتست که شما با احساساتی چون غرور، ترس، تعصبات واهی، خودبزرگ بینی و سماجت خود روبرو میشوید و آنها را خنثی میسازید تا پایه های عادت سوگیری را شل سازید و ذهن خود را از قید وبند خودمحوری و دستور به پافشاری رها سازید

♦ این یک نمایش نیست، بلکه تمرینی جهت خروج از سوگیری میباشد، پس در نتیجه پایان جلسه و در هنگامی که در منزل یا دفتر کارتان هستید به مواضع فکری مخاطب خود فکر کنید و در آن زمینه تحقیق نمایید تا وجود و ناخودآگاه شما متوجه شود شما دنبال منطقی ترین جواب واستدلال میباشید، نه بازی برد وباخت، وهمین یک اصل موجب تغییرات بزرگ روحی وروانی و عقلانی در شما خواهد شد

با تشکر از شما مخاطبان گرامی، در این مقاله سعی بر آن شد که نگاهی عمیق به مبحث سوگیری و انواع آن و راههای خروج از او بپردازیم، زیرا دوستان وعزیزانی که در این بابت سوال و تمرینات بیشتری میخواهند میتوانند از طریق کانالهای ارتباطی موجود، تلگرام، واتساپ با ما در ارتباط باشند تا تمرینات وتوضیحات بیشتری را در حضورتان بفرستیم